 |
| Erik Rubin |
ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya üzrə köməkçisi Erik Rubin AzərTAc-ın Vaşinqtondakı xüsusi müxbiri Şəfəq Akifqızına müsahibə verib.
Erik Rubin bu ilin yanvarında Bakıda səfərdə olub. Müsahibəsində o, Azərbaycanda əsasən təhlükəsizliklə bağlı danışıqlar apardığını təsdiqləyib: “Məncə, təhlükəsizlik çox mənada danışdığımız bütün məsələlərə aid idi. Məsələn, biz Azərbaycanın bilavasitə İranın qonşusu olduğunu anlayırıq və bu, bir neçə məsələni ortaya gətirir. Mən Bakıda olanda Azərbaycan hökuməti yəhudi təşkilatlarına qarşı törədilməsi planlaşdırılan terror aktını aşkar etdiyini elan etmişdi. Belə cəhdlər, bildiyiniz kimi, Tbilisidə də olub. Təbii ki, İranın bölgədə fəaliyyəti ilə bağlı təhlükəsizlik narahatlıqlarımızı biz Azərbaycan hökuməti ilə müzakirə edirik. Həmçinin geniş mənada - biz başa düşürük ki, dünyada bu cür təhdidlərlə mübarizə aparmaq üçün birgə işləməliyik. Bu tipli əməkdaşlıq bizim Azərbaycanla münasibətlərimizin inkişafında uğurlu hissələrdən biridir - təhlükəsizlik, antiterror, hər iki ölkənin milli təhlükəsizliyinə təhdidlərin qarşısının alınmasına gəldikdə, biz çox əla əməkdaşlıq qurmuşuq. Bu əməkdaşlıq müstəqillikdən bəri inkişaf edib və təkmilləşib”.
Müsahibə zamanı jurnalist deyib: “Erməni maraqlarını təmsil edən qrupların təzyiqi altında sabiq səfir Brayzanın əvvəlcə təsdiqlənməsi gecikdirildi, sonra isə tamam geri çağırıldı. Zənnimcə, bu illər ərzində biz daxili siyasətin ABŞ milli maraqlarına necə təsir göstərdiyini yaxşı öyrənmişik. Lakin bu, Azərbaycanda belə bir narahatlıq yaradıb ki, əgər administrasiya erməni lobbisinin Kapitolidə təzyiqinə tab gətirə bilmirsə, gələcəkdə təsdiq olunacaq səfirin kiçik qrupun deyil, doğrudan da ABŞ-ın maraqlarını təmsil edəcəyinə kim təminat verə bilər? Siz Bakıda diplomat olsaydınız, ölkənizə düşmən mövqedən yanaşan qrupun nəzarətindən keçib gələn həmkarınıza etibar edərdinizmi?”
ABŞ dövlət katibinin köməkçisi cavabında bildirib: “Mən bu narahatlıqların bir qismini eşitmişəm, amma onların əsaslı olduğunu düşünmürəm. Çünki bunlar bizim hakimiyyət sistemini, icraçı və qanunverici qolların səlahiyyətlərinin fərqini anlamamaqdan irəli gəlir. Səfir Brayza geri çağırılmayıb. Qanunverici orqan səfiri müəyyənləşdirmir. Konstitusiyamıza görə, prezident ətraflı yoxlamadan sonra namizədi seçir, Senat isə həmin namizədliyi təsdiqləyib-təsdiqləməyə bilər. İlk mərhələdə Senat cənab Brayzanı təsdiqləməyəndə prezident öz səlahiyyətlərindən istifadə edərək onu birillik təyin etdi. Bu, həm prezidentin Bakıda səfirin olması vacibliyinə, həm də səfir Brayzanın qabiliyyətinə inamından irəli gəlirdi. Mətyu Brayza geri çağırılmadı, sadəcə Senat tərəfindən təsdiqlənmədi. Lakin nə prezident Obamanın, nə də administrasiyanın onu geri çağırmaq niyyəti yox idi. Gələcək səfirlərlə maraqlananlara isə cavabım bu olardı: gələn dəfə biz əmin olmağa çalışacağıq ki, prezidentin seçdiyi namizəd - vurğulayıram ki, namizədin seçilməsi şəxsən prezident tərəfindən qəbul edilən qərardır - tək qabiliyyətli deyil, həm də getdiyi bölgənin və ölkənin xüsusiyyətlərini başa düşən, Birləşmiş Ştatların maraqlarını təmsil edən birisi olsun. Təkrar etmək istəyirəm ki, bizim səfir namizədlərimizə veto qoyan yoxdur. Lakin namizədin Senat tərəfindən təsdiqlənəcəyinə də təminat verə bilmərik. Ümid edirəm ki, elə bir namizəd tapacağıq ki, onun təsdiqlənmə prosesi asan və tez olsun”.
Erik Rubin deyib ki, Vaşinqtonun Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair siyasəti dəyişməyib: “Mövqeyimizin fundamental əsası, həmişəki kimi, Helsinki Yekun Aktının prinsipləri, o cümlədən ərazi bütövlüyü, zor tətbiq edilməməsi və öz müqəddəratını müəyyənləşdirmə prinsipləri üzərində qurulub. Biz bunların hamısını tanıyırıq. Mövqeyimizdə hər hansı dəyişikliyə işarə etmək niyyətimiz yoxdur. ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr ölkələrindən biri kimi Ermənistan və Azərbaycan arasında gerçək irəliləyişin əldə edilməsi üçün ab-havanın gücləndirilməsinə yardım edirik. Bu da o deməkdir ki, tərəfkeşlik edə bilmərik”.
Minsk qrupunu “razılaşmanın əldə edilməsi üzrə prosesi irəli apara biləcək yeganə işlək çərçivə” adlandıran Erik Rubin vurğulayıb: “Belə faciəvi vəziyyətdə status-kvo qəbuledilməzdir. Mən bunu prezident İlham Əliyev ilə görüşdə də bildirmişdim. Biz status-kvonu tamamilə rədd edirik. Vəziyyət təhlükəlidir. Lakin inanırıq ki, indiyə qədər işlədiyimiz çərçivə razılıq əldə etmək üçün ən yaxşısıdır. "Təkəri yenidən icad etməyə" ehtiyac yoxdur, çünki belə olan halda indiyə qədər əldə etdiyimiz irəliləyişi də itirə bilərik”.
“Erməni soyqırımı”nı inkar edənləri cəzalandırmaq barədə Fransa Senatının çıxardığı qərardan sonra bu ölkənin Minsk qrupunun həmsədrliyindən uzaqlaşdırılması və Türkiyənin qrupa həmsədr gətirilməsi çağırışlarına ABŞ-ın münasibətini ifadə edərkən dövlət katibinin köməkçisi deyib: “Biz Fransanın həmsədr kimi bu illər ərzində oynadığı rolu yüksək qiymətləndiririk. Düşünürük ki, bu rol çox əhəmiyyətli olub. Bu, prezident Sarkozidən başlayaraq bütün rəsmilərin həmsədr öhdəliyinə sadiq qalmasını əks etdirir. Biz inanırıq ki, hazırkı struktur gələcək irəliləyişi əldə etmək üçün ən müvafiqdir. Hesab etmirik ki, Minsk qrupunun dəyişdirilməsi bu mərhələdə kömək edəcəkdir. Əksinə, bizi geri salacaq. Düşünürük ki, Minsk qrupunun bütün üzvləri prosesdə rol oynaya bilərlər və qurumun 20 illiyindən istifadə edərək bu barədə daha geniş müzakirə aparmaq istəyirik. Fransa qanununa və digər məsələlərə gəldikdə, biz bəyan etmişik ki, bu ayrı-ayrılıqda mürəkkəb olan məsələləri bir-birinə qatmaq lazım deyil. Münaqişənin özü buraya digər tarixi məsələləri və münaqişələri qatmadan kifayət qədər qəlizdir”.
