İnternetdə ermənilərlə informasiya savaşının fəal iştirakçılarından olan siyasi şərhçi, jurnalist Rizvan Hüseynov “Media forum” saytının suallarını cavablandırıb.
1973-cü ildə Bakıda anadan olan Rizvan Hüseynov Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib. 1990-cı ildən jurnalist fəaliyyəti ilə məşğul olub, 1992-2003-cü illərdə Azərbaycan ordusunda qulluq edib. 2005-ci ildən jurnalistikaya qayıdıb, “1news.az” informasiya aqentliyində siyasi analitik kimi çalışıb. Hazırda elmi-publisistik fəaliyyətlə məşğuldur, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası İnsan Hüquqları İnstitutunun dissertantıdır.
- Siz russdilli internetdə ermənilərlə informasiya müharibəsinin döyüşçüsü kimi məşhursununz. “Hərbi əməliyyatların” iştirakçısına necə çevrildiniz?
- Açığı, informasiya müharibəsinin döyüşçüsü statusu qazanmaq istəyim olmayıb. Əzəldən erməni təbliğat maşını ilə müharibəni yox, Azərbaycanın və Cənubi Qafqazın tarixinin öyrənilməsi, tanınmasını məqsəd qoymuşam. Bu istiqamətdə iş məni istər-istəməz erməni saxtakarları ilə üz-üzə qoyub, onlar isə informasiya müharibəsini polemikadan üstün tutur.
İnformasiya müharibəsinin erməni döyüşçüləri azərbaycanlıların tədqiqat və yazılarını çox diqqətlə izləyir, çünki Ermənistan hakimiyyəti, erməni diasporası və təşkilatları bizim araşdırmaların “böyük Ermənistan” ideyası bazasında yaradılmış ideoloji konsepsiyaya təhlükə yaratdığını açıq-aşkar duyur.
- Bu müharibədə hansı vasitələrdən istifadə edilir? Azərbaycanlılarla ermənilər virtual məkanda nə cür döyüşür?
- Həqiqi Qarabag müharibəsi kimi, virtual müharibəni də ermənilər başlayıb. Lakin 1990-cı illərin hərbi əməliyyatlarından fərqli olaraq bu informasiya müharibəsi Azərbaycan üçün gözlənilməz olmadı.
İnformasiya müharibəsi döyüş əməliyyatları mərhələsi səngimiş Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin davamıdır. Bu virtual müharibədə barışıq, atəşkəs və vasitəçilər, həmsədrlər olmur, ona görə də Azərbaycana və Ermənistana heç kim təzyiq etmir, onların qarşısına şərt qoymur. Hər bir tərəf öz idrak səviyyəsinə, həm də birlik və təşkilatçılıq səyini toplamaq qabiliyyətinə uyğun hərəkət edir.
Əsl muharibədəki kimi bu virtual çarpışmanın da öz generalları, qərargahları, kəşfiyyatçıları, snayperləri, istehkamçıları, minadüzənləri, xüsusi təyinatlıları, ağır artilleriyası, həmlələri, əks-həmlələri, manevrləri var. Ermənistan-Azərbaycan informasiya savaşının bu hərbi atributları çoxlu qüvvə və ehtiyat tələb etsə də, heç də həmişə tərəflərin istədiyi nəticəyə gətirib çıxarmır. Mən həmişə azərbaycanlı istifadəçilərin ermənilərin üsullarından istifadə etməsinin əleyhinə olmuşam, çünki üçüncü tərəf, yəni beynəlxalq ictimaiyyət biri-birini təhqir etməklə internetdə gün keçirən iki xalqın nümayəndələrinin yazdığını oxumaqda maraqlı deyil və bu kimi müzakirələr neqativ yüklənmədən başqa nəyəsə xidmət etmir.
Azərbaycanın əlində külli miqdarda fakt, tarixi salnamə, əlyazma, dünya elminin və siyasətinin nəhəng simalarından sitatlar var, onlar da tədqiqatçıların yolunu gözləyir. İnternetdə eyni məlumatın təkrar-təkrar yazılması, yayılması əvəzinə qüvvələri unudulmuş, üzə çıxarılmamış, itirilmış tarixi faktların araşdırılmasına yönəltmək olar. Bu halda ermənilər səbirlərini itirir, müzakirələri şəxsi müstəviyə keçirir, öz zəifliklərini anlayaraq savaş meydanını tərk etməyə məcbur olurlar. Bütün bunları digər ölkələrin və xalqların istifadəçiləri də görür, kimin yalan məlumat yaydığını, kiminsə ciddi faktlara əsaslandığını anlayır. İnfomasiya savaşında ən təsirli yol anlaşılan faktları ortaya qoymaqla həqiqəti üzə çıxarmaqdır.
- Bu yaxınlarda siz “erevangala500.com” saytının yaradılmasında fəal iştirak etmisiniz. Bu nə layihədir?
- Mən bu saytın yaradılmasında iştirak etməmişəm, lakin layihəni, xüsusilə də bu tarixi-analitik portalı yaxından dəstəkləmişəm. Bu portalda əsasını azərbaycanlıların qoyduğu İrəvana aid itib-batmış faktlar, sənədlər, şəkillər və salnamələr yerləşdirilib. Əsasını 16-cı əsrdə Səfəvi hökmdarlarının qoyduğu İrəvan xanlığında ermənilərin haradan peyda olması haqda, bu yerlər Rusiya imperiyasının tərkibinə qatılandan sonra oradakı İrəvan qalasının, yerli azərbaycanlıların taleyinin necə olduğu barədə materiallar çox maraq doğurur.
- Erməni tərəfi bu saytın yaradılmasını necə qarşıladı?
- Ermənilərin münasibəti qabaqcadan aydın bilinirdi, çünki müasir Ermənistanın paytaxtı İrəvanın tarixi və mədəniyyətinə bağlanan fakt və sənədlərin ağırlığı onları divara dirəmişdi. Belə hallarda müzakirə müstəvisində sözü olmayan erməni təbliğatçıları adətən qisas alır, bəyənmədikləri Azərbaycan mənbələrini dağıdır, intellektual potensialı yüksək olan azərbaycanlı jurnalist və tədqiqatçıların elektron poçtlarını sındırırlar.
Ermənistanda alim və tədqiqatçıları yox, fırıldaqçıları informasiya döyüşçüsünə çevirmək adətdir. Onlar da mənim və digər azərbaycanlı jurnalistlərin ulduz falını yaradıb, erməni saytlarında yerləşdirir, forumlarda ayrıca mövzu kimi müzakirə edirlər. Belə qeyri-ciddi müzakirələrdə ermənilər təlxəklik edir, dedi-qodudan başqa bir iş görmürlər.
Son aylar Azərbaycanın tarixi ilə əlaqəli bir sıra layihələrdə iştirak edirəm. Bölgəyə səyahət etmiş antik müəlliflərin, orta əsr ərəb, Avropa, erməni, rus müəlliflərinin yazdıqlarını analiz edərək Azərbaycanın tarixinin müxtəlif dövrlərindən yazılar dərc edirəm. Bu araşdırmalar indiyə qədər xarici tədqiqatçılarn əsaslandığı bir çox erməni mənbəsinin saxta olduğunu üzə çıxarır, həmin mənbələrin sonrakı dövrlərdə yazıldığını aşkarlayır.
- Sizin də elektron poçtunuz sındırılıb, haqqınızda videosüjet hazırlanıb və “Youtube” şəbəkəsində yerləşdirilib. Hücuma ilk dəfədir məruz qalırsınız, yoxsa belə hallar əvvəllər də olub?
- İrəvan haqqında saytın yaradılması qarşı tərəfi olduqсa qəzəbləndirdi, erməni təbliğatçıları mənim “Gmail.com” ünvanındakı, çoxdan istifadə etmədiyim elektron poçtumu sındırıb 2-3 il önсədən olan yazışmamı bir bloqda yerləşdiriblər. Üstəlik, bu yazışmanı əks etdirən videoçarx da yaradılıb, internetdə yerləşdirilib.
- Hər hansı bir müdafiə tədbiri gördünüzmü? Belə bir təzyiqə təklikdə davam gətirmək asan deyil.
- Müdafiə tədbirləri görülür və “silahı” bir an da yerə qoymuruq. Onların kimliyi məlumdur, amma biz bu kimi çirkli üsullardan istifadə edib haker hücumlarını təşkil etməyi özümüzə layiq bilmirik. Belə hücumlar davamlı olarsa, “Mail.ru”, “Yandex.ru”, “Google”, “Youtube” kimi layihələrdə moderator, administrator vəzifələrində çalışan, erməni həmyerlilərinin sifarişlərini yerinə yetirən şəxslərin məsələsini qaldırmağı düşünürük.
- Dövlət orqanlarından, ictimai birliklərdən dəstək ala bilirsinizmi?
- Dövlət orqanlarından heç bir dəstək ala bilmirik, lakin lazım bildiyimiz işi təşkilatlanaraq görməyimizə mane olan da yoxdur. Ermənistanda Azərbaycanla informasiya müharibəsində iştirak edən jurnalist və bloqçulara maaş, mükafat vermək ənənəsi var, bu da erməni diasporasının və hakimiyyətin pulları hesabına baş verir. Azərbaycanda belə təcrübə yoxdur.
- Dağlıq Qarabağ probleminin həlli ətrafında hər hansı təklifiniz varmı?
- Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli daha çox onu başlayanlardan asılıdır. Mən ABŞ, Rusiya və Fransanın simasında dünya güclərini nəzərdə tuturam. Bu gün bizi guya barışdırmağa cəhd edənlər bu iki xalqı Qarabağ müharibəsində üz-üzə qoyub deyə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllində dəyişiklik gözləmirəm. Lakin ümidverici əlamətlər də az deyil, çünki aparıcı dövlətlərin geosiyasi maraqları dəyişməz qalmır.
Bizi sevə də bilərlər, sevməyə də, amma Azərbaycan bölgənin siyasətinə təsir edən bir dövlətə çevrilib. Dünyanın fövqəlgücləri, praqmatik Qərb, həmçinin tədricən Rusiya da özlərinə “Erməni kartının istifadəsi bu tarixi məqamda nə kimi xeyir gətirir” sualını verirlər. Ermənistanın Cənubi Qafqazda qonşuları ilə şlaqbaum və çəpərləmə kordonu rolu oynadığı aydındır. Son 20 ildə Ermənistandan və işğal olunmuş Dağlıq Qarabağdan ermənilərin köçü güclənib, erməni əhalisinin 40 faizi buraları tərk edib. Ermənistanda və işğal olunmuş Azərbaycan torpaqlarında iş yerləri, regional layihələr və müəssisələr yox həddindədir.
Erməni xalqı vəziyyətin çətinliyini anlayır, çünki şovinist rəhbərliyin siyasi oyunlarının və xarici qüvvələrin maraqlarını güdən diasporanın qurbanına çevrilib. Belə vəziyyətdə erməni dövlətinin gələcəyi yoxdur. Erməni ziyalıları, əsl vətənpərvərlər Ermənistanı qonşuları ilə sülh şəraitində yaşayan Cənubi Qafqaz ölkəsinə çevirmək üçün özlərində güc tapmalıdırlar.
İsmayıl İSMAYILOV
