 |
 |
 |
 |
 |
 |
“Facebook”, “Twitter”, “Odnoklassniki”, “Kontakte”, “My space”... Siyahını davam etdirmək olar. Adları qeyd olunan sosial şəbəkələrdən “Facebook”dan daha çox istifadə edilir. Səbəb bu sosial şəbəkədə fikir mübadiləsi yollarının asan olmasıdır. Qısaca kiçik hərflərlə “fb” kimi ifadə olunan “Facebook”da səhifə yaratmaq, qrup təşkil etmək də mümkündür.
“fb”də azərbaycanlıların yaratdığı xeyli dini qrup və dinə aid səhifə də var. Onları əsasən iki yerə bölmək mümkündür: maarifləndirici və informativ.
Maarifləndirici profillərə bunları daxil etmək mümkündür: “İslam məfkurəsi ədəbiyyatı və maarifləndirmə” qrupu, “Vəhdət” səhifəsi, “Dədə Qorqud ocağı” qrupu.
İnformativ profillərə isə bunları aid etmək olar: “İslam dini” qrupu, “Vəhdət” qrupu, “Doğru yol “İslam” yolu” qrupu, “Mübariz Ruhanilər Cəmiyyəti” (MRC)” qrupu, “Həzrəti Mühamməd (s.a.s) aşiqləri” qrupu, “Hər gün Aşura, hər yer Kərbəla” qrupu.
Maarifləndirici profillər
354 üzvü birləşdirən “İslam məfkurəsi ədəbiyyatı və maarifləndirmə” qrupunun admini Elvüsal Məmmədov qrupun yaranma məqsədi barədə yazır: “Keçmişin təqlidindən xilas ola bilməyən, müasir dünya ilə ayaqlaşmağı, prioritetləri müəyyənləşdirməyi bacarmayan müsəlman zehniyyətini ənənə və müasirliyin, ağıl və imanın, ehkamlar və ictihadın uğurlu harmoniyası əsasında təshih etmək – bax, budur qarşıya qoyulan məqsəd!”
Qrupda ən müxtəlif mövzuların müzakirələri açılır. Misal üçün: “Ölkəmizdəki müsəlmanların ən böyük problemi hansıdır? Təəssübkeşlik, savadsızlıq, zamanla ayaqlaşa bilməmək və s.”, “Azərbaycan müsəlmanlarında (dindarlar nəzərdə tutulur) müxtəlifliyə dözümsüz münasibətin formalaşmasının səbəbləri haqda nə deyə bilərik?”, “Sizcə, nə üçün müsəlman qadını tarix boyu savadsız qalıb, sosial işlərdən uzaqlaşdırılıb? Ənənəvi və geniş yayılmış baxışa görə, bunun “günahkar”ı islamdır...”, “Azərbaycanda vətəndaşlar nə üçün xristianlığı qəbul edirlər? Bunun səbəbini islamın qeyri-münasibliyində, yoxsa başqa amillərdə axtarmaq lazımdır?”, “Liberalizm nədir və müasir islam fikrinin ona münasibəti necə olmalıdır?” və sairə.
Hər bir müzakirə mövzusu qrupun profilində qalır, ora daxil olan istifadəçi istədiyi müzakirəyə qoşula bilər. Müzakirələrə istənilən qədər şərh yazmaq mümkündür. Misal üçün, “Liberalizm nədir və müasir islam fikrinin ona münasibəti necə olmalıdır?” müzakirəsinə 30 şərh yazılıb. Müzakirələrdə adminin də iştirak etməsi arzuolunandır.
“Liberalizm nədir və müasir islam fikrinin ona münasibəti necə olmalıdır?” mövzusunda admin Elvüsal Məmmədov sual edir: “Müsəlman ölkələrində liberal dəyərlərin yayılmasını islamın zəifliyi və ya müdafiə immunitetinə malik olmamağı ilə əlaqələndirmək doğrudurmu?”
Müzakirəyə qoşulan “BeliefForJustice” yazır: “Bir şeyi deyə bilərəm ki, bəzi müsəlmanlar liberalizm və demokratiyanı fərqləndirə bilmirlər”.
Müzakirəni daha aktiv etmək üçün admin yeni sual ortaya çıxarır: “Bir dəfə belə bir sual verdilər: madam ki, islam deyir insan azaddır, öz seçimini özü etməlidir, elə isə nə üçün bu dində dəvət (təbliğ) institutu mövcuddur? Siz bu suala nə cavab verərdiniz?”
“BeliefForJustice” yazır: “İlk öncə, Elvüsal bəy, onu qeyd edim ki, yaxşı mövzuya toxundunuz... İslam insanın hürr və azad olmasını təlqin edən dindir. Əlbəttə, azadlıq dedikdə onu da unutmamalıyıq ki, hər birimizin azadlığı digərinin azadlığı başladığı yerdə bitir... Mütləq azadlığa malik olmaq real bir şey deyil. O ki qaldı sualınıza, bu dində çox insitut mövcuddur, ailə təsisatından tutmuş iqtisadi və siyasi məsələləri tənzimləyən institutlaradək. Sadəcə, biz müsəlmanlardan qabaq bunu Qərb görür və gözəl şəkildə mənimsəyir”.
Beləliklə, müzakirələr davam edir və bura xeyli adam qoşulur.
Bu qrupda maarifləndirmə istiqamətində işlər görülür. Misal üçün, “XX əsrin maarifçi müsəlman mütəfəkkirlərini tanıyaq” sərlövhəsi ilə xeyli şəxs təqdim edilib. Qrupda həmin şəxslərin adı, fotosu, doğum tarixi, yazdığı əsərlər verilir, həmin əsərlərdən Azərbaycan dilinə tərcümə olunan varsa, onların təqdimatı keçirlir.
Nümunə: Məhəmməd Xəlifə Həsən Əhməd
- 1943-cü ildə Misirdə anadan olub.
- 1964-cü ildə Qahirə Universitetinin ədəbiyyat fakültəsini fərqlənmə ilə bitirib.
- 1968-ci ildə həmin universitetin eyniadlı fakültəsində qədim dövr sami tədqiqatları ixtisası üzrə magistr təhsilini başa vurub.
- 1972-ci ildə ABŞ-ın Filadelfiya ştatının Temple Universitetində ədəbiyyat ixtisası üzrə magistr təhsili alıb.
- 1976-cı ildə həmin universitetdə ədəbiyyat ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
- Hazırda İslam Mötədilliyi və Novatorluq “əl-Qərdavi” Mərkəzinin direktoru, Qahirə Universitetinin ədəbiyyat, Qətər Universitetinin də islam tədqiqatları fakültələrinin professorudur.
- Ərəb Dili Akademiyasının lüğətşünaslıq və terminologiya komissiyalarının üzvüdür.
- Müxtəlif illərdə Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Pakistan kimi ölkələrin universitet və elmi şuralarında, elmi məcmuələrin redaksiyalarında məsul vəzifələrdə işləyib.
- Şərq ədəbiyyatına dair 15-ə yaxın kitabın ərəb dilinə tərcüməsinə ön söz yazıb, ədəbi tərcümələr edib.
- Ədəbiyyatşünaslıq və dinlərarası dialoq sahələrindəki xidmətlərinə görə ali dövlət mükafatları ilə təltif olunub.
- Müqayisəli dinşünaslıq, şərqşünaslıq, Şərq mədəniyyəti və ədəbiyyatı üzrə 20 kitabın, 70-ə yaxın elmi tədqiqatın müəllifidir.
- Yəhudi, həbəş, siryani, qədim cənub ərəb, ingilis, fransız, alman, italyan, latın və yunan dillərini bilir.
Daha sonra admin yenidən müəllifin kitabları haqqında, tərcümə olunan əsərləri barədə xəbər verir: “Bu yaxınlarda müəllifin “Müsəlman cəmiyyətinə şərqşünaslıq fikrinin təsiri” adlı kitabı işıq üzü görüb”.
Rəylər də var. Dilavər Məmmədov: “Çox gözəl insandır. Həm sadə, həm də can yandıran. Onunla plov yemək də qismət olub bizə. Dialoq haqda da gözəl bir kitabı var. Oxumağı məsləhət görürəm”.
Eyni üsulda Xeyrəddin Qaraman (1934), Əbdülhəmid Əbu Süleyman (1936), Şeyx Əllamə Yusif Əl-Qərdavi (1926), Şeyx Məhəmməd Qəzali (1917-1996) barədə məlumatlar verilib, əsərləri barədə fikirlər yürüdülüb.
Maarifçilik istiqamətini götürən “Vəhdət” səhifəsinin admini Kənan Hüseynovdur. Admin yazır: “Tək məqsədimiz müsəlmanları bir yerdə cəm etməkdir...” Qrupdan fərqli olaraq səhifələr hansısa şəxsin profilində yaradılır. Bu səhifəyə dost profillər qonaq olub status aça bilər.
Əsasən “Quran”dan, hədislərdən nümunələr gətirməklə səhifədə maarifləndirmə işlərinin aparılmasına çalışılır.
Nümunə: “Pеyğәmbәrin (s) müsibәti. Pеyğәmbәr (s) insаnlаrı hidаyәt еtmәk üçün dözülmәz çәtinliklәrlә qаrşılаşdı vә nәhаyәt, ümmәtindәn böyük cәfа gördü. Risаlәtә görә оnu dаşlаdılаr, dişini sındırаnlаrı lәnәtlәmәk әvәzinә bеlә duа еtdi: “İlаhi! Оnlаr cаhildirlәr vә özün оnlаrı hidаyәt еt”. Dаmlаrdаn bаşınа zibil tökdülәr, hәttа ömrünün ахır аnlаrındа qәlәm vә mürәkkәb istәdi ki, ümmәtinin hidаyәti üçün vәsiyyәt еtsin. Оnlаr isә Hәzrәtin göstәrişinә әmәl еtmәyib dеdilәr: “О, cаn vеrir vә sаyıqlаyır. Qurаn bizә bәsdir!”
Allahın Peyğəmbəri (s): “Xalqa mehribanlıq göstərmək imanın, onlarla yumşaq və xoşluqla rəftar etmək isə həyatın yarısıdır”. (Ya Rəsulum!) Bəndələrim Məni səndən soruşduqda söylə ki, Mən (onlara) yaxınam. Dua edib Məni çağıranın duasını qəbul edərəm. Gərək onlar da Mənim çağırışımı qəbul edib Mənə iman gətirsinlər. Bununla da, ola bilsin ki, doğru yola yetişsinlər”. (əl-Bəqərə-186).
Rasulullah (s.a.s.) buyurmusdur: “Bir-birilərinə mərhəmət, şəfqət və sevgi mövzusunda Möminləri bir vucud kimi görərsən. Vücudun bir orqanı xəstələndiyində, digər orqanlar yatmadan, hərarətlə bir-birilərini ona cağırarlar”.
Allah (c.c.) bütün müsəlmanları bir vücud kimi birləşdirsin.
AMİN... Buxari (Adab, hədis nöm: 2015)”.
İnformativ profillər
Belə profillər daha çoxdur. Bura hər hansı informasiya agentliyində, yerli və xarici saytlarda getmiş xəbərlərin paylaşılması, yaxud ölkə ərazisində baş verən hadisələr haqda xəbərlərin yerləşdirilməsi və sairə daxildir.
7166 üzvü birləşdirən “İslam dini” qrupu haqqında yazılıb: “Bütün qrup üzvlərindən xahiş edirik ki, “İslam dini” qrupunun sayının artırılması və insanların dinə daha yaxın olması üçün bütün dostlarınızı qrupa dəvət edəsiniz. Qrupa yalnız dindar dostlarınızı deyil, bütün dostlarınızı dəvət edin!
Ey iman gətirənlər! Əgər siz Allaha (Allahın dininə və Peyğəmbərinə) yardım göstərsəniz, O da sizə yardım göstərər və sizi sabitqədəm edər. (“Əraf” surəsi 7)”.
Xəbərlərinə fikir verək: “Sabah Ramin Bayramovun apellyasiya məhkəməsidir”; “Seyyid Mubarizə məktub”; “Hacı Şahin - Sınıq qəlb haqqında” və sairə.
Qruplarda ayrı-ayrı mövzular da qoyula və müzakirə açıla bilər. Eləcə də bura audio, video görüntülər yerləşdirilir.
Hər bir qrup üzvü yazdığı statusa uyğun şəkil də əlavə edir. Misal üçün, “Zeynəb isməti” adlı istifadəçi “Unutma ki, Nifrət və Kinin sonrası Peşmanlıqdır. Və hər canlıya ölüm vardır. İnsan ölər, amma ölməyən İNSANLIQDIR!” statusu yazıb və bu şəkli yerləşdirib:
“Mübariz Ruhanilər Cəmiyyəti” (MRC)” qrupunun 969 üzvü var. Qrup admini məram və məqsədi barədə qeyd edir: “Yolumuz mübarizə və müqavimət yoludur”. Ən müxtəlif xəbərlər, video, audio və fotolar yerləşdirilib. Misal üçün: “İslam Partiyası Baş Prokurora ikincə dəfə müraciət ünvanlayıb” (www.birlik.az); “Surxay Qedir Xum Gel İmam Zaman Gel!!!” (www.youtube.com); “Tatarıstan məktəbliləri İslam dəyərləri ilə böyüyürlər” (hicab.org); MÜŞKÜLLƏRİ HƏLL ETMƏK MƏHARƏTİ (www.erfan.ir); “Qafqaz məsələləri üzrə ekspert: AİP sədrinin məhkumluq dövrünün bitməsi üçün Bakının ömrü çatmayacaq” (www.arannews.ir).
İnformativ qruplar olsa da, qrup üzvü statusa hər hansı mövzu yazaraq onu müzakirəyə çıxarmaqda sərbəstdir. Eləcə də qrup üzvü maraqlı sitatlar gətirib səhifəni rəngarəng edə bilər.
Gülnar Məmmədova təqdim edir:
- Dünyanın Şirinliyi axirətin acılığından və dünyanın acılığı axirətin Şirinliyidir.
- Allah-Təala duada israr edənləri sevir.
- Az günah etsən ölüm sənə asan olar.
- Dünyada hamıdan tox olan qiyamətdə hamıdan ac olar.
- Möminin çətinliyi hamıdan çoxdur, çünki o həm dünya, həm də axirət işləri ilə məşğul olmalıdır.
- Əgər öz yaxsı işindən sevinib, pis işindən narahat olursansa, deməli, möminsən.
